Steekkaart
- Latijnse naam
- Norma (Nor)
- Helderste ster
- γ² Normae (γ² Nor)
- Relatieve helderheid
- 4,02 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 80000
- Oppervlakte
- 165 deg² (plaats: 74 van 88)
- Rechte klimming
- 15h 12m 14s tot 16h 36m 08s
- Declinatie
- -60° 26' 08'' tot -42° 16' 03''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Schorpioen, Wolf, Passer, Zuiderdriehoek, Altaar
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Winkelhaak
De Winkelhaak is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Zijn helderste ster is γ² Normae. Het sterrenbeeld heeft geen sterren met de aanduiding Alpha (α) en Beta (β), omdat deze in de 19e eeuw aan het sterrenbeeld Schorpioen zijn toegewezen. Deze sterren heten tegenwoordig N en H Scorpii. Het sterrenbeeld Winkelhaak ligt ten westen van de Schorpioen en ten oosten van de Centaur. Achter de Melkweg gaat hier de Normacluster schuil, op zo’n 220 miljoen lichtjaar afstand. Hij ligt in het centrum van de “Grote Aantrekker”, een enorme massaconcentratie die aan onze Melkweg trekt.
Geschiedenis
De Franse theoloog Nicolas-Louis de Lacaille, die zijn leven aan de astronomie, de geodesie en de wiskunde wijdde, voerde 14 nieuwe sterrenbeelden van het zuidelijk halfrond in. In 1750 vertrok hij voor een vierjarige reis naar Kaap de Goede Hoop, om o.a. de sterrenbeelden van de zuidelijke hemel waar te nemen. Daarbij catalogiseerde hij bijna 10.000 sterren. Zijn nieuwe sterrenbeelden vernoemde Nicolas-Louis de Lacaille meestal naar technische instrumenten. Zo ontstonden de sterrenbeelden Beeldhouwer, Oven, Graveerstift, Luchtpomp, Schilder, Microscoop, Net, Octant, Slingeruurwerk, Kompas, Tafelberg, Telescoop, Winkelhaak en Passer. Daarnaast verdeelde hij het grote antieke sterrenbeeld Schip Argo in de drie sterrenbeelden Kiel, Achtersteven en Zeilen. Zijn sterrencatalogus van het zuiden verscheen in 1763, een jaar na zijn dood, onder de titel “Coelum Australe Stelliferum”. Zijn 14 nieuwe sterrenbeelden hebben gemeen dat ze uit relatief lichtzwakke sterren bestaan.
Nicolas-Louis de Lacaille vormde het sterrenbeeld Winkelhaak uit sterren die oorspronkelijk tot de sterrenbeelden Wolf en Altaar behoorden. Hij doopte het “Norma et Regula”. Het stelt een winkelhaak en een liniaal voor. Deze werktuigen werden destijds gebruikt door tekenaars, landmeters en ambachtslieden. De naam van het sterrenbeeld werd later tot “Norma” ingekort.
