Het sterrenbeeld Hercules

Het sterrenbeeld Hercules

Hercules is een sterrenbeeld van het noordelijk halfrond. De helderste ster is β Herculis, historisch Kornephoros (knotsdrager). In de oudheid heette het sterrenbeeld Engonasin, “de knielende”; pas later zag men er Herakles in. Daaraan herinnert nog de Arabische naam van α Herculis, Ras Algethi (“hoofd van de knielende”). De ster ι Herculis vormt zijn linkervoet, die triomfantelijk op de kop van de Draak staat. Hier ligt M 13, de mooiste bolvormige sterrenhoop van de noordelijke hemel. Hij staat op zo’n 25.000 lichtjaar afstand, bestaat uit ca. 300.000 sterren en is al met een verrekijker als nevelig vlekje te zien, op het eerste derde van de lijn van η naar ζ Herculis.

Mythologie

Hercules was een onwettige zoon van Zeus en Alkmene, de mooiste en verstandigste vrouw op aarde. Zeus’ bedrogen vrouw Hera wilde hem uit jaloezie kwijt, zijn neef koning Eurystheus uit angst voor zijn troon. Toen Hercules als volwassene weigerde Eurystheus te dienen, liet Hera hem ten prooi vallen aan waanzin, en hij doodde zijn vrouw en zijn drie kinderen. Om vergeving te verkrijgen diende hij op advies van het orakel van Delphi met tegenzin twaalf jaar lang koning Eurystheus.

Deze legde hem twaalf opdrachten op die hem fataal moesten worden: (1) de Nemeïsche leeuw doden (sterrenbeeld Leeuw); (2) de negenkoppige Hydra (sterrenbeeld Waterslang) en haar bondgenoot, de kreeft (sterrenbeeld Kreeft), doden; (3) de Kerynitische hinde en (4) de Erymanthische ever vangen; (5) de runderstallen van Augias uitmesten; (6) de Stymphalische vogels verjagen; (7) de Kretenzische stier vangen; (8) de mensenetende paarden van Diomedes temmen; (9) de gordel van amazonekoningin Hippolyte halen; (10) de runderen van de reus Geryon roven; (11) de gouden appels van de Hesperiden plukken, die door de draak Ladon werden bewaakt (sterrenbeeld Draak); (12) de hellehond Cerberus naar boven halen. Op weg naar de elfde opdracht bevrijdde hij Prometheus, die Zeus wegens verraad aan de goden aan een rots had geketend, waar een arend (sterrenbeeld Arend) van zijn lever at. Hercules doodde de arend met een gifpijl (sterrenbeeld Pijl). Na zijn ontslag uit de dienst trouwde hij met Deianira. Toen de centaur Nessos haar geweld wilde aandoen, doodde Hercules ook hem met een gifpijl. Stervend gaf Nessos Deianira wat van zijn bloed als zogenaamd liefdesmiddel. Toen zij Hercules later van ontrouw verdacht, vergiftigde zij hem daarmee per ongeluk.