Het sterrenbeeld Voerman

Het sterrenbeeld Voerman

Het sterrenbeeld Voerman is een sterrenbeeld van het noordelijk halfrond. Het sterrenbeeld is gedeeltelijk circumpolair rond de noordpool. Dat betekent dat enkele van zijn sterren zo dicht bij de hemelpool staan dat ze, gezien vanuit Berlijn, nooit ondergaan. Zijn helderste ster, α Aurigae of Capella (Latijn voor kleine geit), is de zesde helderste ster aan het firmament. De Voerman heeft ongeveer de vorm van een vlieger. Op zijn zuidelijkste punt ligt Elnath (β Tau), die op oudere sterrenkaarten tot de Voerman wordt gerekend, maar na een aanpassing van de sterrenbeeldgrenzen door de Internationale Astronomische Unie (IAU) tot de Stier. Raadselachtig is ε Aurigae: om de 27 jaar wordt hij bijna twee jaar lang duidelijk zwakker, het laatst van 2009 tot 2011. Hij wordt dan bedekt door een reusachtige stofschijf waarin een begeleidende ster verborgen is.

Mythologie

Rond de Voerman bestaan verscheidene mythologieën. Volgens de bekendste gaat het om Erichthonios, een koning van Athene. Hij groeide op bij de godin Athena, die hem o.a. leerde paarden te temmen. Als eerste mens deed hij de zonnegod Helios na en spande hij vier paarden voor zijn wagen. Dat leverde hem de bewondering van Zeus en een plaats aan het firmament op.

Een andere legende gaat over koning Oinomaos, een paardenliefhebber die de gedachte aan een huwelijk van zijn oudste dochter Hippodameia niet kon verdragen. Daarom daagde hij elk van haar aanbidders uit voor een wagenrace op leven en dood. Zijn wagenmenner Myrtilos, een zoon van de god Hermes, liet zich echter omkopen door de aanbidder Pelops en saboteerde de wagenwielen van de koning. Alle andere aanbidders had de koning in eerdere races al gedood. Op de laatste meters kwamen zijn wielen los en werd hij doodgesleurd. Pelops wilde Hippodameia voor zich alleen en wist dat Myrtilos in het geheim verliefd op haar was. Daarom wierp hij hem in zee, waar hij verdronk. Hermes plaatste zijn zoon daarna als Voerman aan het hemelgewelf.

Volgens een derde legende werd Kronos, de vader van Zeus, door de aardgodin Gaia gewaarschuwd dat een van zijn nakomelingen hem van de macht zou beroven. Daarop verslond hij al zijn kinderen direct na hun geboorte. Zijn vrouw Rhea slaagde er echter in er één voor hem te verbergen: Zeus, die op Kreta door de nimf Amaltheia in de gedaante van een geit met melk werd grootgebracht. De geit op de arm van de Voerman gold vroeger als een zelfstandig sterrenbeeld. Uit dank voor haar melk plaatste Zeus de geit later aan de hemel; haar ster is Capella. Waarom uitgerekend de Voerman haar draagt, vertelt geen enkele sage.