Steekkaart
- Latijnse naam
- Caelum (Cae)
- Helderste ster
- α Caeli (α Cae)
- Relatieve helderheid
- 4,46 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 21770
- Oppervlakte
- 125 deg² (plaats: 81 van 88)
- Rechte klimming
- 4h 19m 32s tot 5h 05m 01s
- Declinatie
- -48° 44' 18'' tot -27° 01' 30''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Haas, Eridanus, Slingeruurwerk, Goudvis, Schilder, Duif
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Graveerstift
De Graveerstift is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Zijn helderste ster is α Caeli, die een schijnbare helderheid van slechts 4,46 mag heeft. Het sterrenbeeld ligt tussen de rivier Eridanus in het westen, de Haas in het noorden en de Duif in het oosten.
Geschiedenis
De Franse theoloog Nicolas-Louis de Lacaille, die zijn leven aan de astronomie, de geodesie en de wiskunde wijdde, voerde 14 nieuwe sterrenbeelden van het zuidelijk halfrond in. In 1750 vertrok hij voor een vierjarige reis naar Kaap de Goede Hoop, om o.a. de sterrenbeelden van de zuidelijke hemel waar te nemen. Daarbij catalogiseerde hij bijna 10.000 sterren. Zijn nieuwe sterrenbeelden vernoemde Nicolas-Louis de Lacaille meestal naar technische instrumenten. Zo ontstonden de sterrenbeelden Beeldhouwer, Oven, Graveerstift, Luchtpomp, Schilder, Microscoop, Net, Octant, Slingeruurwerk, Kompas, Tafelberg, Telescoop, Winkelhaak en Passer. Daarnaast verdeelde hij het grote antieke sterrenbeeld Schip Argo in de drie sterrenbeelden Kiel, Achtersteven en Zeilen. Zijn sterrencatalogus van het zuiden verscheen in 1763, een jaar na zijn dood, onder de titel “Coelum Australe Stelliferum”. Zijn 14 nieuwe sterrenbeelden hebben gemeen dat ze uit relatief lichtzwakke sterren bestaan.
De Graveerstift moest oorspronkelijk een paar gekruiste graveerinstrumenten voorstellen, die Nicolas-Louis de Lacaille onder de Franse naam “Les Burins” vastlegde en die aan het gereedschap van een kopergraveur moesten herinneren. Later verdween echter een van de twee graveerstiften en werd de naam van het sterrenbeeld gelatiniseerd tot “Caelum”.
